Niedźwiedzie z Góry zostały wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

Zgodnie z postanowieniami ratyfikowanej przez Polskę Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, nasze państwo jest zobligowane do systematycznej inwentaryzacji tradycji podtrzymywanych na jego terenie. Służącym temu narzędziem jest Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego, prowadzona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy merytorycznym wsparciu Narodowego Instytutu Dziedzictwa. 

Do niedawna znajdowały się na niej 122 pozycje. Kilka dni temu rejestr powiększył się o kolejne cztery wpisy, w tym… o niedźwiedzi wielkanocnych z Góry!

Niedźwiedzie z Góry docenione na szczeblu krajowym

Początki tradycji niedźwiedzi wielkanocnych w Górze (gmina Jaraczewo) sięgają 1913 roku. W świąteczny czas wieś opanowuje barwny korowód, w skład którego wchodzą m.in. Baba z Dziadem, dwa Niedźwiedzie, Poganiacze, Kominiarze i Grajek. Co ciekawe, pochód ma swoją hierarchię: w niedzielę trasę przemierza doświadczona „Stara Ekipa”, natomiast w lany poniedziałek inicjatywę przejmuje „Młoda Ekipa”. Takie zaangażowanie nastolatków, którzy aspirują do miana mistrzów tradycji, daje nadzieję na to, że ten ponadstuletni zwyczaj przetrwa kolejne pokolenia.

Narodowego Instytutu Dziedzictwa o tradycji z Góry

O niedźwiedziach z Góry na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa napisano tak:

Zwyczaj wyróżnia się bogactwem kostiumów, w tym pracochłonnymi słomianymi strojami Niedźwiedzi przygotowywanymi tygodniami przed świętami. Korowód odwiedza domy mieszkańców, zbiera datki i angażuje całą społeczność, a szczególną atrakcją jest „murzenie”, czyli brudzenie twarzy sadzą. Dla uczestników udział w pochodzie jest zaszczytem i elementem lokalnej tożsamości.

Zobacz FILM z tegorocznego korowodu przebierańców w Górze. Dalsza część tekstu pod nagraniem

Starania Stowarzyszenia Miłośników Historii Góry

Z inicjatywą wpisania niedźwiedzi na listę wyszło Stowarzyszenie Miłośników Historii Góry, na czele z jego prezesem - Łukaszem Maćkowiakiem. Ten podjął rozmowy m.in. z Tomaszem Łuczakiem, który jest specjalistą w Narodowym Instytucie Dziedzictwa.

Przedstawiłem jak wygląda ta tradycja w naszej miejscowości i podjęliśmy decyzję, że warto spróbować dokonać wpisu i rozpowszechnić Niedźwiedzie Wielkanocne z Góry w całej Polsce - informował w połowie tego roku Łukasz Maćkowiak. 

Droga do uzyskania wpisu nie byłaby możliwa bez aktywnego udziału samych mieszkańców. W procesie przygotowywania wniosku kluczowe były konsultacje społeczne. Odpowiedni wniosku wraz udokumentowaniem trwania tradycji, trafił na posiedzenie specjalnej komisji w Ministerstwie Kultury. Dzisiaj wiemy, że cały proces zakończył się sukcesem.

Z tego miejsca chciałbym bardzo podziękować wszystkim osobom, które są zaangażowane w kultywowanie tej wspaniałej tradycji oraz wszystkim, którzy pomogli w przygotowaniu wniosku - szczególne podziękowania należą się dla Pana Tomasz Łuczak, który wspierał nasze starania i zawsze chętnie służył pomocą - podkreśla Łukasz Maćkowiak.

Prezes Stowarzyszenia Miłośników Historii Góry zapowiedział, że okazji uzyskania wpisu, podczas najbliższych Świąt Wielkanocnych oraz pochodu przebierańców przygotowana zostanie „mała uroczystość”. O szczegółach mieszkańcy będą informowani za pośrednictwem profilu stowarzyszenia na Facebooku. 

Co daje wpis na prestiżową listę?

Wpisanie niedźwiedzi z Góry na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, prowadzoną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, niesie za sobą konkretne korzyści:

• Ochrona i nobilitacja: Tradycja zyskuje status dobra narodowego, co podnosi jej rangę i prestiż w oczach nie tylko turystów, ale przede wszystkim samej społeczności lokalnej.
• Możliwości finansowania: Obecność na liście ułatwia pozyskiwanie funduszy i dotacji na dokumentację, badania oraz działania edukacyjne związane z podtrzymywaniem tradycji
• Promocja regionu: Góra staje się rozpoznawalnym punktem na mapie kulturowej Polski, co sprzyja rozwojowi turystyki kulturowej i promuje gminę Jaraczewo.
• Gwarancja ciągłości: Proces wpisania na listę wymagał szerokich konsultacji społecznych. Dzięki temu tradycja jest lepiej udokumentowana, a młodsze pokolenia otrzymują jasny sygnał o wartości obyczajów ich przodków.

Przypomnijmy, że w 2022 roku, na listę wpisała została snutka golińska.