Dramatyczny apel wójta do parlamentarzystów. „To ostatni dzwonek dla całego systemu”

Radni gminy Nowe Miasto nad Wartą przyjęli w środę, 11 lutego, uchwałę o zamiarze likwidacji najmniejszej placówki oświatowej na terenie samorządu - czyli szkoły podstawowej w Klęce. 

Wójt Wiesław Schreiber argumentuje, że mimo coraz mniejszej liczby dzieci uczęszczających do szkół, wydatki samorządu na oświatę z roku na rok rosną, uniemożliwiając inwestowanie w inne ważne obszary. Stąd propozycja likwidacji podstawówki w Klęce, która - zgodnie z analizą przygotowaną na zlecenie nowomiejskiego urzędu - „prezentuje najbardziej niekorzystne uwarunkowania finansowe, organizacyjne i demograficzne” ze wszystkich placówek oświatowych w gminie. 

Link do analiz finansowych znajdziesz TUTAJ (LINK)

Pomysł spotkał się ze stanowczym sprzeciwem części lokalnej społeczności.  Mieszkańcy Klęki podkreślają, że placówka jest istotnym miejscem życia społecznego, które służy przyszłym pokoleniom. 

Głos posłanki w sprawie szkoły w Klęce

Przyjęcie uchwały intencyjnej nie oznacza jeszcze zamknięcia szkoły. Zanim radni podejmą ostateczną decyzję, opinię w sprawie musi wydać kurator oświaty. Odbyło się już spotkanie z rodzicami uczniów. Poza tym zorganizowano społeczną radę ds. oświaty, w ramach której radni i przedstawiciele społeczności szkolnej rozmawiali o potencjalnych rozwiązaniach, które pozwoliłyby podstawówce dalej funkcjonować.  

W trakcie sesji rady gminy, podczas której przyjęto uchwałę intencyjną, odczytany został list poseł Lidii Czechak, w którym ta zadeklarowała „gotowość włączenia się w działania na rzecz utrzymania szkoły podstawowej w Klęce oraz wsparcia wszelkich inicjatyw, które pozwolą zachować tę placówkę dla obecnych i przyszłych pokoleń mieszkańców gminy”.

Apel wójta dotyczący oświaty gminnej

W poniedziałek, 16 lutego, wójt Wiesław Schreiber spotkał się z posłanką Lidią Czechak, by złożyć na jej ręce apel o podjęcie pilnych prac ustawodawczych nad zmianą modelu finansowania oświaty w Polsce.

W piśmie zaznaczył, że:

to co dziś dzieje się w Gminie Nowe Miasto nad Wartą - trudne dyskusje o racjonalizacji wydatków na oświatę - to „ostatni dzwonek” dla całego systemu. 

Rosnące wydatki na szkoły

Włodarz podkreślił, że bez odwagi polityków w zmianie prawa oświatowego gminy „zostaną zmuszone do drastycznych cięć, które uderzą w jakość życia wszystkich obywateli”. 

W naszej Gminie, jak w soczewce skupiają się problemy, z którymi mierzy się obecnie większość samorządów w kraju: drastyczny wzrost kosztów utrzymania placówek przy jednoczesnym pogłębianiu się niżu demograficznego - napisał w apelu Wiesław Schreiber. 

Wydatki bieżące na oświatę w gminie Nowe Miasto nad Wartą wzrosły z 27 mln zł w 2025 r. do blisko 30 mln zł w 2026 r.

Jeszcze niedawno wydatki na oświatę stanowiły 45% wydatków bieżących gminy - dziś to już blisko 49%. Pieniądze, które na ten cel otrzymujemy z ministerstwa, nie nadążają za realnymi kosztami, co zmusza nas do dopłacania z innych dochodów, m.in. z opłat i podatków od mieszkańców. W tym roku będzie, to już blisko 9 mln zł rocznie - nie wliczając inwestycji. To środki, których brakuje nam na udział własny w dofinansowaniach zewnętrznych, na inwestycje drogowe, kanalizację, wsparcie seniorów, czy ochotniczych straży pożarnych - wylicza wójt Wiesław Schreiber. 

Propozycja wójta Wiesława Schreibera

Włodarz zaproponował konkretny kierunek zmiany sposobu finansowania oświaty. 

Obecny system „pieniądz idzie za uczniem” nie sprawdza się w dobie demograficznego niżu. W związku z tym apeluję o rozważenie przejścia na finansowanie oparte na koszcie utrzymania oddziału, ponieważ małe szkoły w gminach wiejskich nie mogą być karane finansowo za to, że rodzi się mniej dzieci - napisał. 

Jego zdaniem państwo powinno w pełni pokrywać koszty wynagrodzeń nauczycieli. 

Obecnie ciężar podwyżek i pochodnych w dużej mierze spada na barki samorządów, powodując, że wydatki na oświatę stają się ponadmiarowym obciążeniem lokalnych budżetów. Postuluję o dostosowanie Karty Nauczyciela do współczesnych realiów prawa pracy. Opowiadam się za wyższymi zarobkami dla pedagogów, ale powiązanymi z większą elastycznością zatrudnienia oraz skuteczną weryfikacją predyspozycji do wykonywania zawodu - zaznaczył wójt.

Ocenił, że wszystkie samorządy oczekują, że państwo przejmie odpowiedzialność za finansowanie oświaty. 

Decyzje o utrzymaniu, łączeniu lub likwidacji placówek nie powinny być polem konfliktu między włodarzem a mieszkańcami, lecz wynikać z jasnych, ogólnopolskich standardów ekonomiczno-edukacyjnych. Jeśli Państwo uznaje małe szkoły za priorytet, musi zapewnić im celowe dotacje, które pozwolą na ich funkcjonowanie bez paraliżowania pozostałych zadań własnych gminy - czytamy w apelu Wiesława Schreibera.

Powtórzył również, to co usłyszeli zgromadzeni na ostatniej sesji rady gminy Nowe Miasto nad Wartą. 

Jako samorząd Gminy Nowe Miasto nad Wartą z chęcią oddamy Państwu kontrolę nad oświatą wraz z jej finansowaniem i polityką kadrową oraz inwestycyjną, zachowując w swym zakresie utrzymanie obiektów oświatowych.

Połowa uczniów do 2060?

Na to, że polskie szkolnictwo stoi przed ogromnym wyzwaniem demograficznym, wskazują przewidywania GUS-u. Według prognoz w najbliższej dekadzie liczba uczniów w wieku 7-14 lat skurczy się o prawie jedną piątą, a w perspektywie roku 2060 spadek ten może być jeszcze bardziej drastyczny, sięgając - według czarnego scenariusza - nawet połowy obecnego stanu.

Dlatego debata na temat trudności w finansowaniu oświaty toczy się nie tylko w gminie Nowe Miasto nad Wartą, ale również na szczeblu państwowym. W lutym sejm RP przyjął projekt ustawy o zmianie Prawa oświatowego, przygotowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, który ma dostosować system do spadku liczby uczniów.

Proponujemy jednostkom samorządu terytorialnego pulę elastycznych rozwiązań organizacyjnych zamiast likwidacji szkoły, w tym pozostawienie kształcenia małych dzieci blisko domu (klasy I-III), konsolidację kształcenia uczniów klas IV-VII w dobrze wyposażonych i dających możliwość zatrudnienia nauczycieli na całe etaty, wykorzystanie nieużywanych części budynku szkoły na potrzeby np. seniorów czy opieki żłobkowej - czytamy na stronie MEN. 

Projektowane przepisy mają ograniczyć biurokrację w oświacie, wzmacniając nadzór kuratora oświaty w obszarach takich jak likwidacja lub przekształcenie szkół czy zmiana obwodów szkolnych.  

Ustawa wprowadziłaby obowiązkowe konsultacje społeczne oraz przejrzyste informowanie o planowanych zmianach w sieci szkół. Jej projekt trafił do dalszych prac parlamentarnych i będzie rozpatrywany przez Senat RP.

Lidia Czechak: „Państwo musi zagwarantować realne wsparcie” 

Posłanka Lidia Czechak 11 lutego skomentowała propozycje zmian w przepisach z mównicy sejmowej.

Skoro projekt ma chronić małe szkoły, dlaczego nie zawiera jednoznacznych gwarancji prawnych zakazujących ich likwidacji w gminach dotkniętych spadkiem demograficznym? Czy rząd nie obawia się, że pod hasłem ułatwienia organizacyjne czy ograniczenie biurokracji, projekt w rzeczywistości przenosi odpowiedzialność za trudne decyzje na samorządy, bez zapewnienia im adekwatnych środków finansowych? - pytała posłanka. 

Jak ocenia - źródłem trudnej sytuacji jest przede wszystkim sposób finansowania oświaty. Zaapelowała o zwiększenie kwoty subwencji oświatowej przypadającej na ucznia w małych szkołach wiejskich. 

To nie jest przywilej – to wyrównanie szans. Jeśli państwo polskie mówi o zrównoważonym rozwoju, jeśli mówi o przeciwdziałaniu wykluczeniu komunikacyjnemu i społecznemu, to musi również zagwarantować realne wsparcie dla edukacji na obszarach wiejskich - napisała na Facebooku Lidia Czechak. 

Zgodnie z danymi przekazanymi przez MEN w kwietniu 2025 r., proces restrukturyzacji sieci szkół podstawowych objął w roku szkolnym 2024/2025 184 placówki. Bilans opinii kuratoryjnych wskazuje na przewagę decyzji zatwierdzających likwidację (112 przypadków) nad decyzjami odmownymi (65 przypadków).

fot. Gmina Nowe Miasto Nad Wartą