Gmina wkracza w kolejny etap „naprawczy”. Chce zapobiec dalszej degradacji. W jaki sposób?

Czym jest komitet rewitalizacji? To kluczowe forum dialogu pomiędzy mieszkańcami a władzami gminy. Jako organ opiniodawczo-doradczy, będzie wspierać burmistrza w przygotowaniu, przeprowadzaniu oraz ocenie procesów rewitalizacyjnych zawartych w przyjętym w październiku ubiegłego roku Gminnym Programie Rewitalizacji dla Gminy Żerków do roku 2035. To właśnie tutaj głos lokalnej społeczności staje się realnym wkładem w rozwój wspólnej przestrzeni. Do zadań komitetu należy też: podejmowanie działań mających wpływ na proces rewitalizacji na każdym etapie i poziomie prac nad wspomnianym programem, sprawowanie nadzoru, monitorowanie i ewaluacja działań rewitalizacyjnych.  

Kto może zostać członkiem? Poszukiwanych jest maksymalnie 20 członków reprezentujących różne grupy interesariuszy:

• mieszkańcy: zarówno ci zamieszkujący obszar rewitalizacji [o tym czytaj dalej – przyp. red.] (do 4 osób), jak i pozostali mieszkańcy gminy (1 osoba).
• społecznicy: przedstawiciele organizacji pozarządowych i grup nieformalnych działających na obszarze rewitalizacji (do 3 osób).
• pzedsiębiorcy i właściciele nieruchomości: osoby prowadzące działalność gospodarczą, zarządcy nieruchomości oraz przedstawiciele spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych (do 3 osób).  

Praca w komitecie ma charakter społeczny – członkowie nie pobierają wynagrodzenia, kierując się chęcią poprawy jakości życia w gminie.  

Jak się zgłosić? Proces zgłoszeniowy jest prosty i dostępny dla każdego. Należy wypełnić pisemną deklarację członkostwa, która jest dostępna:

• w wersji papierowej: w punkcie podawczym Urzędu Miasta i Gminy Żerków (ul. Adama Mickiewicza 5).
• w wersji elektronicznej: na stronie internetowej www.zerkow.pl.  

Zgłoszenia przyjmowane są do 27 lutego 2026 roku. Dokumenty można dostarczyć:

• E-mailem: na adres sekretariat@zerkow.pl.
• Pocztą: na adres Urzędu Miasta i Gminy Żerków.
• Osobiście: w godzinach pracy urzędu.

O wyborze decyduje kolejność zgłoszeń w ramach poszczególnych grup, dlatego nie warto zwlekać z decyzją!  

O czym mowa w Gminnym Programie Rewitalizacji dla Gminy Żerków do roku 2035?  

To obszerny dokument analizujący aktualne problemy mieszkańców gminy, w którym zaplanowano konkretne działania, mające zapobiec dalszej degradacji w poszczególnych sferach ich życia (oprócz społecznej wymieniono jeszcze: gospodarczą, środowiskową, przestrzenno-funkcjonalną i techniczną). W dokumencie gminę Żerków podzielono w oparciu o istniejący już podział na obręby ewidencyjne, co dało 20 jednostek analitycznych. Natężenie zjawisk kryzysowych w sferze społecznej zdiagnozowano w jednostkach analitycznych: Komorze, Lubinia Mała, Antonin-Przybysław, Śmiełów, Dobieszczyzna, Żerniki, Kretków, Żerków i Chrzan.

„We wszystkich wymienionych jednostkach stwierdzono współwystępowanie problemów w co najmniej jednej z pozostałych sfer, co spowodowało, iż wszystkie wskazane jednostki stanowią obszar zdegradowany wyznaczony na terenie gminy Żerków” – czytamy w dokumencie. – „Mając na względzie wymogi formalne wynikające z ustawy o rewitalizacji, konieczne było wyłonienie z obszaru zdegradowanego jednostek mogących stanowić obszar rewitalizacji”.  

Gdzie wyznaczono obszar rewitalizacji w gminie Żerków?  

Na taki obszar wyznaczono Lubinię Małą i Żerków. Wyboru tych jednostek dokonano na podstawie łącznego spełnienia następujących kryteriów:

• jednostki posiadają istotne znaczenie dla rozwoju lokalnego,
• ma miejsce w nich wysoka koncentracja negatywnych zjawisk w sferze społecznej,
• w jednostkach występują negatywne zjawiska w przynajmniej 2 pozostałych sferach.  

„Jednostka Żerków stanowi główny ośrodek wielofunkcyjny gminy, w którym koncentrują się funkcje administracyjne i usługowe. Jednostka ta cechuje się również występowaniem stanu kryzysowego w sferze społecznej oraz sferach przestrzenno-funkcjonalnej i technicznej. Jednostka Lubinia Mała odznacza się natomiast znacznym nagromadzeniem problemów w sferze społecznej, a także współwystępowaniem problemów w sferach: gospodarczej, środowiskowej i przestrzenno-funkcjonalnej” – stwierdzono w programie.  

Jakie problemy zauważono w Gminnym Programie Rewitalizacji dla Gminy Żerków do roku 2035?  

„Analiza wskaźnikowa wykazała nagromadzenie negatywnych zjawisk społecznych w jednostce Żerków, obejmujących m.in. kwestie związane z bezrobociem, alkoholizmem, przestępczością, ubóstwem, znacznym nagromadzeniem osób ze szczególnymi potrzebami i niskim kapitałem społecznym. W sferze przestrzenno-funkcjonalnej analiza wykazała występowanie problemów związanych z dostępnością obiektów infrastruktury publicznej i komunikacyjną, ładem przestrzennym oraz jakością terenów publicznych. W sferze technicznej natomiast jednostka Żerków odznacza się znacznym nagromadzeniem budynków komunalnych w złym stanie technicznym, wymagających termomodernizacji oraz niedostosowanych do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami” – czytamy w dokumencie.

W przypadku Lubinii Małej zauważono m.in. bezrobocie, alkoholizm, ubóstwo, niski kapitał społeczny, niską aktywność gospodarczą, problem niskiej jakości powietrza oraz wysokiego natężenia ruchu drogowego. W sferze przestrzenno-funkcjonalnej natomiast stwierdzono występowanie niekorzystnych zjawisk związanych z dostępnością infrastruktury publicznej oraz jakością terenów publicznych.

Ogólnie zauważono, iż wyznaczony obszar rewitalizacji odznacza się ponadprzeciętną na tle całej gminy koncentracją przestrzenną zjawiska ubóstwa. W 2023 roku odsetek osób korzystających z pomocy społecznej z tytułu ubóstwa w ogólnej liczbie korzystających z pomocy społecznej w gminie Żerków wyniósł 30%. Na podobszarze rewitalizacji Żerków ich udział wyniósł 32%, a na podobszarze Lubinia Mała – 75%.

„Wysoki udział osób korzystających z pomocy społecznej z tego tytułu świadczyć może o występowaniu na danym obszarze niekorzystnych uwarunkowań społeczno-gospodarczych, przekładających się na pogorszenie sytuacji życiowej mieszkańców” – napisano w dokumencie. „Podczas warsztatów rewitalizacyjnych wskazywano, że na podobszarze rewitalizacji Żerków znajduje się wiele nieużytkowanych lokali gospodarczych, pozostawionych na skutek zamykania działalności gospodarczych”.

Zauważono także wiele niszczejących budynków prywatnych.  

Gdzie tkwi potencjał gminy Żerków?  

„Dużym potencjałem obszaru rewitalizacji, ale także całej gminy Żerków jest aktywność licznych stowarzyszeń i organizacji pozarządowych funkcjonujących na terenie całej gminy. Wśród potencjałów obszaru rewitalizacji wskazać należy na jego historię, czego przejawem są znajdujące się w jego granicach liczne obiekty zabytkowe, będące pozostałością po wydarzeniach oraz postaciach historycznych, które odcisnęły swoje piętno na gminie Żerków. Obiekty te, po renowacji oraz wprowadzeniu działań ukierunkowanych na promocję historii i kultury lokalnej, mogą pełnić funkcję elementów dziedzictwa lokalnego służącego integracji mieszkańców oraz wzmacnianiu poczucia tożsamości lokalnej” – stwierdzili autorzy opracowania.

Zwrócili też uwagę na potencjał tkwiący w koncentracji znacznej liczby podmiotów gospodarczych.  

Wizje przyszłości dla gminy Żerków  

W dokumencie zdefiniowano wizję stanu obszaru po przeprowadzeniu rewitalizacji.

„Stanowi ona wyraz aspiracji władz samorządowych, mieszkańców oraz pozostałych interesariuszy procesu rewitalizacji” - napisano.

Jak więc widzą obszary rewitalizowane sami mieszkańcy gminy? Przenieśmy się w czasie o 9 lat w przód.

„W 2035 roku Żerków i Lubinia Mała stanowią miejsca zamieszkania zintegrowanej społeczności o silnych relacjach międzyludzkich oraz posiadającej cechy społeczeństwa obywatelskiego. Zrealizowane przedsięwzięcia rewitalizacyjne pozwoliły na poprawę stanu obiektów i przestrzeni publicznych oraz rozbudowanie oferty kulturalnej i edukacyjnej obszaru rewitalizacji, co z kolei przełożyło się na wzmocnienie relacji międzyludzkich i polepszenie kapitału społecznego. Doszło także do rozbudowy oferty usług społecznych poprzez utworzenie Centrum Usług Społecznych, oferującego kompleksowe wsparcie i edukację. Nowa siedziba bibliotekipublicznej pozwoliła na rozszerzenie oferty wydarzeń i zajęć, dzięki czemu mieszkańcy posiadają lepszy dostęp do kultury oraz więcej możliwości spędzania czasu wolnego. Renowacja basenów poprawiła bezpieczeństwo i komfort mieszkańców, a podjęte w szkole podstawowej działania pozwoliły na rozbudowę oferty edukacyjnej, co przełożyło się na wzrost zdolności uczniów. W Lubinii Małej zrewitalizowany dworek stał się miejscem integracji lokalnej społeczności, wzmacniając więzi społeczne i tworząc podstawy do promowania postaw obywatelskich. Podjęte na obszarze rewitalizacji działania przyczyniły się również do poprawy jakości środowiska, obniżenia emisyjności obiektów komunalno-bytowych oraz zwiększenia dostępności przestrzeni i obiektów publicznych, dzięki czemu doszło do ograniczenia skali zjawiska wykluczenia społecznego”.  

Pobożne życzenia? Niekoniecznie. Potrzebne tylko pieniądze. Ile?  

Dla obszaru rewitalizacji wyznaczono 15 kierunków działań, których realizacja pozwoli na osiągnięcie 3 założonych celów rewitalizacji:

• Razem dla przyszłości – wzrost integracji i zaangażowania społecznego mieszkańców.
• Aktywni i świadomi – rozwój społeczny i ekologiczny.
• Przestrzeń dla mieszkańców i środowiska – poprawa jakości i dostępności przestrzeni.  

Jakie konkretnie działania i projekty założono w Gminnym Programie Rewitalizacji dla Gminy Żerków do roku 2035?

• Nurkujemy w rewitalizację! – odnowa kompleksu basenów odkrytych w Żerkowie oraz ich otoczenia – koszt łącznie: 17 300 000,00 zł
• Brama do zieleni – kompleksowa rewaloryzacja parku miejskiego oraz renowacja zabytkowej bramy wjazdowej do dawnego kompleksu pałacowego – koszt łącznie: 5 700 000,00 zł
• Stary dwór, nowa siła! – odnowa zabytkowego budynku w Lubinii Małej – koszt łącznie: 3 750 000,00 zł
• Żerków przyjazny wszystkim mieszkańcom – przekształcenie MGOPS w Centrum Usług Społecznych – koszt łącznie: 10 000 000,00 zł
• Praca u podstaw – poprawa stanu technicznego bazy edukacyjnej w mieście Żerków – koszt łącznie: 9 450 000,00 zł
• Nowa biblioteka publiczna – adaptacja nieużytkowanej kamienicy na potrzeby rozwinięcia działalności Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Żerków – koszt łącznie: 8 200 000,00 zł
• Termomodernizacja obiektów administracji publicznej – 3 000 000 zł.  

Łączna wartość przedsięwzięć rewitalizacyjnych szacowana jest na poziomie 55,7 mln zł, z czego 16,71 mln zł wydatkowane zostanie ze środków publicznych, w tym z budżetu gminy Żerków, a 38,99 mln zł finansowane będzie ze środków Unii Europejskiej (zakładając 70% dofinansowania).  

Gminny Program Rewitalizacji dla Gminy Żerków do roku 2035 szeroko konsultowano z mieszkańcami w dniach od 27 maja do 2 lipca 2025 r.