Wysiłki dotyczące utworzenia rezerwatu Dolina Lutyni trwały od dawna. Odpowiednie zarządzenie podpisano 25 września 2026 r., a dokument został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego 28 września 2026 r.

Jak podkreśla Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - nowo chroniony obszar łączy w sobie unikalne walory krajobrazowe, geologiczne i botaniczne.

Lokalizacja i zarządzanie terenem

Rezerwat obejmuje powierzchnię 76,93 ha (blisko 77 ha) i znajduje się w gminie Jarocin, w powiecie jarocińskim. Teren ten jest zarządzany przez Nadleśnictwo Jarocin i obejmuje środkowy, tzw. przełomowy bieg rzeki Lutyni.

Aby zabezpieczyć go przed niekorzystnym wpływem czynników zewnętrznych, wyznaczono również otulinę o powierzchni 9,58 ha.

https://jarocinska.pl/wiadomosci/poszla-w-urokliwe-miejsca-w-dolinie-rzeki-wrocila-wsciekla-i-rozczarowana-ktos-rozjezdza-to-miejsce-serce-krwawi/VsTjz6Ijr2cS0gN8gsdH

[ZOBACZ MAPĘ W GALERII]

- Utworzenie rezerwatu przyczyni się do zachowania rzadkich na niżu naturalnych fragmentów przełomów rzecznych rzeki Lutyni z malowniczymi wąwozami, wzdłuż których rosną fragmenty dobrze zachowanych lasów łęgowych - informuje RDOŚ. - W drzewostanach, zwłaszcza w południowej części rezerwatu, punktowo występują także naturalne źródliska, w tym jedno typu descensyjnego (miejsce, w którym woda podziemna samorzutnie wypływa na powierzchnię ziemi pod wpływem siły grawitacji - red.) Ponadto na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie rzadkiego na niżu, wymienionego w Czerwonej liście roślin naczyniowych Wielkopolski, gatunku skrzypu - skrzypu olbrzymiego Equisetum telmateia EHRH.

Pomysł objęcia tego wyjątkowego terenu ochroną pojawił się wraz z inicjatywą „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”. To przedsięwzięcie podjęte z okazji jubileuszu Lasów Państwowych. W drugim etapie projektu znalazł się również teren zgłoszony przez Nadleśnictwo Jarocin, który obejmuje obszar wzdłuż Lutyni - od Słupi aż po Wilkowyję, do rejonu słynnego Młyna.

Wielu miłośników doliny przyjęło tę informację z radością. Zwłaszcza, że utworzenie rezerwatu to przede wszystkim większa ochrona. Również przed wandalami.

Jak wyjaśniał wówczas Jakub Krzynowek, specjalista w zakresie m.in. ochrony przyrody w Nadleśnictwie Jarocin, do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu wpłynęło ponad 20 wniosków, z których tylko pięć zostało skierowanych do dalszych analiz. W tym ścisłym gronie znalazł się również Jarocin - z propozycją ustanowienia rezerwatu na obszarze wzdłuż Lutyni - od Słupi aż po Wilkowyję, w rejonie słynnego młyna.

- Rezerwat jest najwyższą formą ochrony. Wyznaczane są miejsca ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej. Ingerencja człowieka jest ograniczona do minimum i tylko tam, gdzie jest to konieczne, jeśli np. łąka wymaga koszenia. Przyroda w większości pozostawiona jest sama sobie - wyjaśniał pracownik Nadleśnictwa Jarocin.

Wskazywał jednocześnie na to, że mimo swojej atrakcyjności teren ten nigdy nie był objęty żadną prawną formą ochrony, co jest ważne w kontekście planowania na tym obszarze ewentualnych inwestycji. Zgromadzenie materiałów do wniosku nie należało do najłatwiejszych. Ponieważ dużą pomocą służył Nadleśnictwu Jarocin oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Jarocinie zorganizowano wspólny pieszy rajd. [ZOBACZ TUTAJ]

Cenne walory przyrodnicze - co chroni nowy rezerwat?

Głównym celem ochrony jest zachowanie w naturalnym stanie przełomów rzeki Lutyni wraz z towarzyszącymi im dobrze zachowanymi fragmentami lasów łęgowych. Przyrodnicy podkreślają wyjątkową wartość ekologiczną tego obszaru:

Przełomy rzeczne i malownicze wąwozy: Utworzenie rezerwatu pozwala chronić rzadkie na polskim niżu naturalne przełomy rzeczne rzeki Lutyni z efektownymi wąwozami.
Naturalne źródliska: W drzewostanach - zwłaszcza w południowej części rezerwatu - występują punktowo naturalne wycieki i źródliska, w tym cenny obiekt typu descensyjnego (spływowego).
Stanowisko skrzypu olbrzymiego: Na terenie rezerwatu potwierdzono obecność skrzypu olbrzymiego (Equisetum telmateia EHRH.) - gatunku rzadkiego na obszarach nizinnym, umieszczonego na Czerwonej liście roślin naczyniowych Wielkopolski (kategoria LC - gatunek najmniejszej troski).

Co w praktyce oznacza utworzenie rezerwatu „Dolina Lutyni”?

Decyzja RDOŚ cieszy szczególnie tych, którzy zwracali uwagę na niszczenie tego cennego obszaru, zwłaszcza przez użytkowników crossów i quadów.

https://jarocinska.pl/wiadomosci/poszla-w-urokliwe-miejsca-w-dolinie-rzeki-wrocila-wsciekla-i-rozczarowana-ktos-rozjezdza-to-miejsce-serce-krwawi/VsTjz6Ijr2cS0gN8gsdH

"Niestety, kolejny raz jacyś źli ludzie rozjeżdżają to miejsce motocyklami. Serce krwawi. Niszczą miejsce, które jest rezerwatem przyrody. Uszkadzają korzenie drzew i płoszą rykiem swoich potwornych maszyn zwierzęta. Czy naprawdę nie można mieć pasji, która nie szkodzi przyrodzie, naturze? Gdzie są ludzie, którzy powinni dbać o to miejsce?" - napisała po ostatniej wizycie w przyszłym rezerwacie Beata. Pisaliśmy o tym w styczniu [ZOBACZ TUTAJ]

Czy teraz tego typu sytuacje już się nie zdazrą? Powołanie nowej formy ochrony przyrody niesie za sobą konkretne konsekwencje:

Podniesienie rangi ochrony prawnej: Przełomowy odcinek Lutyni uzyskał najwyższy status ochrony obszarowej przewidziany w polskim prawie (ustawa o ochronie przyrody.
Trwałość unikalnego ekosystemu: Ochrona zapobiega przekształceniom hydrotechnicznym rzeki, wycince cennych fragmentów lasów łęgowych oraz dewastacji unikalnych form geomorfologicznych (wąwozów i źródlisk).
Zabezpieczenie otoczenia: Wyznaczona otulina (9,58 ha) stanowi strefę buforową, zmniejszającą presję zewnętrzną.
Zrównoważona gospodarka leśna i ochrona czynna: Zarządzanie terenem przez Nadleśnictwo Jarocin pod nadzorem RDOŚ w Poznaniu gwarantuje ukierunkowanie działań na zachowanie dzikiego charakteru doliny rzecznej

105. rezerwat w Wielkopolsce

Nowy rezerwat związany z doliną Lutyni jest 105. tego typu terenem w Wielkopolsce.

Obecnie istnieją:

Bagno Chlebowo
Bagno Chorzemińskie
Baszków
Bielawy
Bieniszew
Bobrownia
Bobrowy Zakątek
Bodzewko
Brzeziny
Brzęki przy Starej Gajówce
Buczyna
Buczyna Helenopol
Buki nad Jeziorem Lutomskim
Bukowy Ostrów
Bytyńskie Brzęki
Cegliniec
Czaple Wyspy
Czarci Staw
Czarne Doły
Czerwona Róża
Czerwona Wieś
Czeszewski Las
Czmoń
Dębina
Dębno
Dębno nad Wartą
Dąbrowa koło Biadek Krotoszyńskich
Dąbrowa Smoszew
Diabli Skok
Dolina Kamionki
Dolinka
Dołęga
Duszniczki
Dwunastak
Gogulec
Goździk Siny w Grzybnie
Huby Grzebieniskie
Jakubowo
Jezioro Czarne
Jezioro Dębiniec
Jezioro Drążynek
Jezioro Pławno
Jezioro Trzebidzkie
Jezioro Wierzchołek
Jodły Ostrzeszowskie
Kawęczyńskie Brzęki
Klasztorne Modrzewie koło Dąbrówki Kościelnej
Kolno Międzychodzkie
Kozie Brody
Krajkowo
Kuźnik
Las Grądowy nad Mogilnicą
Las Liściasty w Promnie
Las Łęgowy w Dolinie Pomianki
Las Mieszany w Nadleśnictwie Łopuchówko
Leśna Ostoja koło Promna im. Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy
Majówka
Meteoryt Morasko
Miejski Bór
Mielno
Miranowo
Modrzew Polski w Noskowie
Mszar Bogdaniec
Mszar nad Jeziorem Mnich
Nietoperze w Starym Browarze
Niwa
Okrąglak
Olbina
Oles w Dolinie Pomianki
Ostoja Żółwia Błotnego
Pępowo
Pieczyska
Promenada
Pustelnik
Rezerwat na Jeziorze Zgierzynieckim im. Bolesława Papi
Rogóźno
Słonawy
Smolary
Sokółki
Stara Buczyna w Rakowie
Studnica
Śnieżycowy Jar
Świetlista Dąbrowa
Torfowisko Kaczory
Torfowisko Lis
Torfowisko nad Jeziorem Świętym
Torfowisko Źródliskowe w Gostyniu Starym
Urbanowo
Uroczysko Jary
Wełna
Wiązy w Nowym Lesie
Wielki Las
Wielkopolska Dolina Rurzycy
Wilcze Błoto
Wrzosowiska w Okonku
Wydymacz
Wyspa Konwaliowa
Wyspa na Jeziorze Chobienickim
Zamorze Pniewskie
Zielona Góra
Złota Góra
Źródliska Flinty
Żurawiniec
Żywiec Dziewięciolistny

RDOŚ (1)

Utworzono Rezerwat Dolina Lutyni