Powodów do spotkania było kilka. Najważniejszy to inauguracja pierwszego w historii Muzeum audioprzewodnika, w całości przygotowanego i sfinansowanego przez Fundację dzięki realizacji projektu „Śmiełów - dom organiczny”. Przedsięwzięcie zrealizowano w ramach programu „Praca organiczna - dziedzictwo Wielkopolan”, ogłoszonego przez Pałac Generała Dąbrowskiego w Winnej Górze, koordynatora Szlaku Pracy Organicznej, i finansowanego ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
O godzinie 16.00 rozpoczął się recital fortepianowy Zuzanny Sejbuk, utalentowanej pianistki młodego pokolenia, uczestniczki XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (2025), która do Śmiełowa przybyła przez Warszawę wprost z Nowego Jorku, gdzie wcześniej koncertowała! Artystka zachwyciła publiczność niezwykłym kunsztem, dojrzałością interpretacyjną i perfekcją wykonania bogatego, wymagającego technicznie programu.
Zaproszenie przyjęli potomkowie Chełkowskich
Nieco po godzinie 17.00 dr Emilian Prałat, prezes Fundacji „Bonum adipisci”, powitał uczestników spotkania, zaproszonych gości oraz rodzinę Chełkowskich, przybliżając zarówno okoliczności wydarzenia, jak i założenia projektu „Śmiełów - dom organiczny”. Wśród przybyłych znaleźli się: Izabela Chełkowska-Wolczyńska, Elżbieta Chełkowska-Tchórz, Leszek, Augustyn i Przemysław Chełkowscy, Zofia Kandulska, Natalia, Wojciech i Jan Szypulscy, Aldona i Mateusz Ślascy oraz Maria Heydel - przedstawiciele kolejnych pokoleń rodziny, wnukowie, prawnukowie i praprawnukowie ostatnich właścicieli Śmiełowa, Marii i Józefa Chełkowskich.
W wydarzeniu uczestniczyli również Mariusz Stolecki, starosta jarociński, Michał Surma, burmistrz Żerkowa, oraz prof. Jack Lohman CBE - brytyjski muzeolog i historyk sztuki polskiego pochodzenia, wybitny specjalista w dziedzinie zarządzania muzeami i ochrony dziedzictwa kulturowego, wieloletni dyrektor Iziko Museums w Kapsztadzie, Museum of London oraz Royal British Columbia Museum w Kanadzie, były przewodniczący ICOM UK i Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie.
Rodzinne pamiątki trafią na wystawę do muzeum
Przez ponad półtorej godziny toczyła się niezwykła rozmowa, a właściwie wielowątkowa rodzinna opowieść, w której historia Śmiełowa ożywała dzięki osobistym wspomnieniom, nieznanym szerzej faktom, anegdotom i przywoływanym pamiątkom. Nie zabrakło wzruszeń, humoru, a także refleksji nad losem rodziny, której dzieje zostały dramatycznie przerwane przez wybuch II wojny światowej. Szczególnie cenne okazały się informacje o zachowanych rodzinnych pamiątkach, które - zgodnie z deklaracją potomków Chełkowskich - zostaną udostępnione Muzeum na wystawę planowaną w 2028 roku. To niezwykle ważna zapowiedź, otwierająca możliwość wzbogacenia muzealnej narracji o autentyczne świadectwa historii dawnych mieszkańców pałacu.
Jednym z najważniejszych wątków spotkania była praca organiczna, rozumiana nie tylko jako historyczny program społeczny i gospodarczy, lecz także jako system wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Wielokrotnie powracano do działalności „dzieci śmiełowskich”, potomków Marii i Józefa Chełkowskich, ale równie istotne okazały się przykłady kontynuowania rodzinnego etosu przez młodsze pokolenia, w tym osoby obecne na sali. W ten sposób praca organiczna przestała być jedynie pojęciem z podręczników historii, stając się żywą tradycją, znajdującą wyraz w konkretnych postawach, wyborach i działaniach.
Przypomniano również postać prof. Augusta Chełkowskiego, wybitnego fizyka, rektora Uniwersytetu Śląskiego, marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i działacza opozycji demokratycznej w okresie PRL. Jego działalność naukowa, społeczna i publiczna stanowiła wymowny przykład kontynuacji rodzinnego etosu służby społeczeństwu, odpowiedzialności i pracy dla dobra wspólnego, realizowanego już w odmiennych realiach historycznych i politycznych.
Spotkanie pokazało, jak wielką wartość ma bezpośredni kontakt z potomkami dawnych mieszkańców Śmiełowa. Historia zapisana w dokumentach, fotografiach i muzealnych opracowaniach zyskała dzięki nim osobisty wymiar. Była to zarazem okazja do przypomnienia, że dzieje śmiełowskiego pałacu nie kończą się na pobycie Adama Mickiewicza w 1831 roku. Równie ważną częścią jego historii pozostaje działalność rodziny Chełkowskich, której dorobek, postawy i zaangażowanie społeczne zasługują na trwałe miejsce w pamięci o Śmiełowie.
Całość spotkania została zarejestrowana, a nagranie zostanie udostępnione za pośrednictwem strony internetowej Fundacji oraz w Muzeum.
Odwiedź muzeum i posłuchaj niesamowitych historii
Audioprzewodnik „Śmiełów - dom organiczny”, dostępny w polskiej i angielskiej wersji językowej, jest już do dyspozycji zwiedzających Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie. Korzystanie z niego nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi opłatami. To kolejny krok w przywracaniu pamięci o Chełkowskich i ukazywaniu Śmiełowa jako miejsca, w którym historia literatury splata się z dziejami wielkopolskiej pracy organicznej.
