Szykują się do otwarcia. Będzie wielkie „wow”! Zajrzeliśmy do środka [ZDJĘCIA]

 - Chcemy, by nasza mała biblioteka przekształciła się w nowoczesne, wielofunkcyjne centrum dostępu do wiedzy, informacji, kultury i aktywności obywatelskiej, a także indukowała te aktywności. Pragniemy, aby była przestrzenią, w której każdy może w miłej atmosferze spotkać się ze znajomymi, wziąć udział w dyskusjach, prezentacjach, ciekawych warsztatach i kursach oraz korzystać z internetu. Chcemy, aby to było miejsce, w którym każdy znajdzie coś dla siebie, bez względu na wiek, płeć, zamożność czy wykształcenie. Aby było demokratyczną i otwartą przestrzenią, „trzecim” miejscem. Aby wypełniać wymienione funkcje, lokal powinien być otwarty, atrakcyjny, wygodny i wielofunkcyjny – tłumaczył naszemu portalowi dyrektor żerkowskiej biblioteki, Jacek Maciejewski we wrześniu 2023 roku.

Wtedy to, po wielu staraniach, biblioteka zakupiła dwie zabytkowe kamienice: przy ul. Jarocińskiej 6 oraz przy ul. Kościelnej 2 - tę, w której mieszkał Jakob Steinhardt, niemiecko-izraelski grafik i malarz. Obie łączył budynek, który w późniejszym etapie prac został wyburzony i zbudowany od nowa.

Projekt utworzenia nowoczesnej siedziby Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Żerków wymagał zaangażowania wielu osób, oprócz władz gminy - burmistrza Michała Surmy, sekretarza Bartłomieja Nowickiego oraz dyrekcji placówki i radnych, zajmowały się nim koordynatorka z ramienia biblioteki, Julia Talarczyk oraz pochodząca z Żerkowa architektka, Karolina Kubiak-Baszyńska.

Po trwających kilka lat staraniach, uzgodnieniach, przeprowadzonych w końcu pracach budowlano-remontowych nowa siedziba biblioteki w zasadzie jest już prawie gotowa na przeprowadzkę. Całe to ogromne przedsięwzięcie kosztowało 9 mln 840 tys. 896,46 zł, z czego 2 mln 250 tys. zł udało się uzyskać z dotacji Instytutu Książki. Gmina stara się także o pozyskanie dofinansowania z Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu. Nowy obiekt ma 1164,53 m.kw. powierzchni użytkowej. Aktualnie w bibliotece zatrudnionych jest 6 osób (5 etatów). 

Wybraliśmy się do Żerkowa, by zobaczyć postęp i zakres prac

- Było trudno ze względu na usytuowanie kamienicy Steinhardta i generalnie z powodu skomunikowania trzech obiektów budowlanych. Na dwie kamienice potrzebne były pozwolenia konserwatorskie. Mnóstwo formalności. Muszę podkreślić tutaj nieodzowną rolę naszej architektki, Karoliny Kubiak-Baszyńskiej. My właściwie we dwie to wszystko dźwigałyśmy – mówi o początkach inwestycji Julia Talarczyk. - Ogromną wartością są przede wszystkim ludzie, z którymi udało się ten projekt zrealizować. Poza tym - bardzo odważne decyzje władzy, bardzo dobra strategia. Wiedzieliśmy, że sięgamy po najwięcej od Instytutu Książki i od samego początku bardzo ambitnie do tego podeszliśmy. Byliśmy świetnie przygotowani, bo już wcześniej podjęliśmy różne działania, planowaliśmy do przodu. Mieliśmy wykonane badania archeologiczne, mieliśmy zatrudnioną panią konserwator zabytków, która pomogła nam w urzędowych sprawach. Z reguły trudno jest takie projekty realizować, kiedy nie ma dobrego przygotowania.

Inwestycja była przeprowadzona w procedurze „Zaprojektuj i zbuduj”.

- Może ona wydawać się wymagająca dla inwestora, ale w praktyce ma wiele zalet. Wykonawca od A do Z poczuwa się do odpowiedzialności za budowę i odpowiada za ten projekt – uważa Julia Talarczyk.

Sprawdziło się to w Żerkowie. Przetarg wygrała lokalna firma budowlana Sław-Bud, z doświadczeniem „w zabytkach”.

- To był też duży plus, tym bardziej, iż termin realizacji był bardzo krótki – dodaje koordynatorka.

Trudne przedsięwzięcie w Żerkowie dostrzegł Instytut Książki, nie tylko udzielając dotacji, ale także zapraszając później koordynatorkę i architektkę jako prelegentki na panel dyskusyjny poświęcony innowacjom w bibliotekach.

- Zauważono złożoność tego projektu właśnie w sprawach formalnych. Opowiadałyśmy też, jak zrealizowałyśmy program funkcjonalno-użytkowy (formuła „zaprojektuj i wybuduj” – przyp. red.) - informuje Julia Talarczyk.  

Czy udało się spełnić wszystkie oczekiwania i pierwotne założenia projektu?

W nowej siedzibie biblioteki znalazło się miejsce na czytelnię i miejsce zabaw dla dzieci, wypożyczalnie dla młodzieży i dorosłych, salę komputerową, pomieszczenie do opracowywania zbiorów, salę seniora i... kafeterię w holu na dole.

- Dzisiaj biblioteki to nie są wypożyczalnie, gdzie tylko przychodzimy po książkę, to jest miejsce, w którym chcemy po prostu być. Dlatego w holu jest kanapa, na której będzie można posiedzieć, porozmawiać z drugim człowiekiem i wypić kawę - dodaje Julia Talarczyk.

W jednym z pomieszczeń znajdą się symboliczne dzieła wykonane przez jarocińskiego artystę, Filipa Fajfera. Wykorzystano także w pomysłowy sposób piwnice (o tym piszemy dalej).

Obowiązkowo są też winda, korytarze i toalety dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością. W tym miejscu należałby zauważyć energooszczędność budynku, bowiem w łazienkach będzie wykorzystywana deszczówka, obiekt jest także wyposażony w system rekuperacji i pompę ciepła. Niestety, konserwator nie zgodził się na montaż paneli słonecznych, biblioteka będzie więc korzystać z zasobów energii wyprodukowanej przez gminną spółdzielnię fotowoltaiczną.  

Co z parkingiem?

Wartością dodaną żerkowskiego projektu bibliotecznego jest z pewnością przepięknie odnowiona pierzeja rynku i dwa uratowane zabytki. Niestety, usytuowanie inwestycji niesie ze sobą także minusy: to bolączka wielu miast o zwartej zabudowie – w pobliżu nie ma obecnie możliwości wyznaczenia wielu miejsc postojowych dla samochodów.

- Mamy świadomość, że w rejonie biblioteki ze względu na ścisłą zabudowę trudno o miejsca parkingowe. Myślimy nad rozwiązaniem - zapewnia burmistrz Żerkowa, Michał Surma. - Jednym z pomysłów jest reorganizacja ulicy Jarocińskiej, będącej w zasobach powiatu. Wiemy, że powiat złożył wniosek o dofinansowanie modernizacji tej ulicy i czeka za decyzją. Projekt zakłada, że jezdnia będzie jednokierunkowa, wtedy będzie można zagospodarować część na plac postojowy przy bibliotece. Szukamy też innych rozwiązań. Jest jeszcze ulica Ogrodowa, zastanawiamy się, czy nie stworzyć tam kilku miejsc. Poza tym blisko jest parking na rynku, gdzie obowiązuje strefa parkowania, przez co jest rotacja pojazdów - wskazuje burmistrz.  

Kiedy otwarcie?  

Jak już wspomnieliśmy, w nowej siedzibie zorganizowano przestrzeń nieoczywistą – podziemia piwnic, które wykorzystano na zorganizowanie wystawy przedstawiającej historię Żerkowa oraz postaci ważnych dla tego miejsca: Jakoba Steinhardta i Marii Chełkowskiej.

- W Żerkowie nie mamy muzeum, izby pamięci, więc jak już był pomysł pisania projektu, dano mi tutaj ogromną wolność merytoryczną do tego, by utworzyć wystawę. Myślę, że ona będzie punktem wyjścia do wielu edukacyjnych działań i na tym tylko skorzystają nasi mieszkańcy, będą lepiej znali swoją historię, utożsamiali się zapewne bardziej z gminą, z tym miejscem, może z tymi osobami i samą historią Żerkowa - tłumaczy Julia Talarczyk.

Dlaczego Jakob Steinhardt? To oczywiste ze względu na usytuowanie biblioteki. Skąd jednak pomysł na postać Marii Chełkowskiej?

- Jej zawdzięczamy Muzeum im. Adama Mickiewicza w sąsiednim Śmiełowie, kultywowała postać tego wieszcza, prowadziła dom otwarty, zasłużyła się w Powstaniu Wielkopolskim. To była niesamowita postać. Chcemy pielęgnować pamięć o niej - mówi Julia Talarczyk.

To właśnie Maria Chełkowska ma zostać patronką biblioteki – zdecydują o tym radni na jednej z najbliższych sesji.

Oficjalne otwarcie obiektu zaplanowano na 8 maja 2026 r. Po tej dacie ma on być już w całości oddany do użytkowania mieszkańcom gminy – także w soboty i godzinach popołudniowych. O szczegółach będziemy jeszcze naszych czytelników informować, już teraz jednak możemy (po naszej wizycie) zapewnić – to będzie wielkie „wow”!    

Kalendarium powstania nowej siedziby Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Żerków:

• 12 września 2023 – finalizacja zakupu kamienicy (304 tys. zł) (2 kamienic i łącznika),
• 16 września 2023 - pierwsze konsultacje z mieszkańcami,
• 12 stycznia 2024 – ogłoszenie o otrzymaniu dotacji Instytutu Książki (w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0, Priorytet 2 Kierunek interwencji 2.1. „Infrastruktura bibliotek 2021-2025” - 2 mln 250 tys. zł),
• 8 października 2024 – podpisanie umowy z wykonawcą robót, Sław-Budem, dotyczące ,,Adaptacji i modernizacji kamienicy Steinhardta na Bibliotekę Publiczną Miasta i Gminy Żerków”,
• Listopad 2024 – wyburzenie budynku-łącznika,
• Grudzień 2025 – koniec modernizacyjnych prac budowlanych,
• Styczeń – Luty 2026 – prace wykończeniowe wewnątrz obiektu.