Kilkadziesiąt osób dotkniętych przemocą domową. Jest program jej przeciwdziałania na lata 2026-2030

Przemoc domowa stała się głośnym tematem w dyskusji publicznej po jesiennej emisji filmu fabularnego Wojciecha  Smarzowskiego „Dom dobry”, brutalnie i naturalistycznie pokazującego realia problemu. Niemniej nie jest to zjawisko nowe, dopiero odkryte.

Co najmniej od ponad 20 lat, zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej  na każdej gminie ciąży obowiązek tworzenia systemowych rozwiązań w tej sprawie, między innymi poprzez opracowanie Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej. Program taki określa wachlarz zaplanowanych działań, których celem jest zmniejszenie skali zjawiska.  

Uchwała w sprawie przyjęcia ,,Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej dla Gminy Jaraczewo na lata 2026 – 2030” została podjęta jednomyślnie przez radnych jeszcze w grudniu ubiegłego roku.

Czym jest przemoc domowa?  

„Przemoc w rodzinie ma tragiczne konsekwencje, prowadzi nie tylko do uszkodzeń ciała ofiary, ale także do zaburzeń emocjonalnych oraz zaburzeń w sposobie, w jaki spostrzega ona samą siebie, sprawcę oraz innych ludzi. Stosowanie przemocy prowadzi do niskiej samooceny, poczucia bezsilności i bezradności, ciągłego niepokoju, depresji, chorób związanych ze stresem. Szczególnie dramatyczne konsekwencje przemocy zauważa się u dzieci. Powoduje ona bowiem w ich psychice nieodwracalne skutki, które mogą dać znać o sobie dopiero w życiu dorosłym. Narastanie zjawiska przemocy wymaga niezwłocznego podjęcia działań zawartych w niniejszym Programie” – czytamy w opracowaniu gminy Jaraczewo. – „Dokonywana w zaciszu domowym przemoc jest tym groźniejsza dla kondycji rodziny, im dłużej trwa i nie spotyka się z absolutną negacją i skutecznym powstrzymaniem. Jej przejawem może być przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna oraz ekonomiczna, a także zaniedbanie oraz cyberprzemoc. Stosowane są zarówno wobec rodziców, czy dziadków, jak i wobec małżonków (partnerów), a także wobec dzieci czy rodzeństwa oraz osób starszych czy osób z niepełnosprawnością. Przemoc jest problemem trudnym do badania z wielu powodów, pośród których wstyd, niewiedza i bezradność ofiar są czynnikami dominującymi. Nadal zbyt często osoby, których dotyka to zjawisko, natrafiają na niezrozumienie ze strony najbliższego otoczenia, rodziny czy środowiska lokalnego, nieefektywną i opieszałą pomoc, a przede wszystkim brak zdecydowanego, bezwarunkowego potępienia i nieakceptacji społecznej wobec stosujących przemoc”.  

Kto zajmuje się realizacją programu przeciwdziałania przemocy domowej w gminie Jaraczewo?  

Realizacją założeń dokumentu zajmuje się utworzony w tym celu Zespół Interdyscyplinarny, w którego skład wchodzą przedstawiciele:

• Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaraczewie,
• Komendy Powiatowej Policji w Jarocinie (posterunek w Jaraczewie),
• Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Jaraczewie,
• placówek oświatowo-wychowawczych i placówek nauczania i wychowywania z terenu gminy Jaraczewo,
• Szpitala Powiatowego w Jarocinie,
• ośrodków zdrowia z terenu gminy Jaraczewo,
• Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Jarocinie,
• Sądu Rejonowego w Jarocinie,
• Prokuratury Rejonowej w Jarocinie,
• organizacji pozarządowych.  

Przemoc w gminie Jaraczewo ma statystycznie twarz pijanego mężczyzny  

„W jednoznaczny sposób bardzo trudno jest określić zakres zjawiska przemocy. Bardzo często z uwagi na występowanie tzw. przemocy ukrytej, która ma miejsce w rodzinie czy w szkole, ale nie jest ujęta w statystykach z powodu braku wiedzy na jej temat” – czytamy w opracowanym dokumencie. – „Na terenie gminy Jaraczewo przemoc w rodzinie występuje w rodzinach o różnym statusie społecznym. Dominującym problemem jest alkoholizm. Przemoc wiąże się również z niskimi dochodami, biedą, bezrobociem, a także niską świadomością społeczną. Przypadki przemocy zdarzają się w domach rodzinnych, w zamkniętym kręgu, gdzie jej świadkami są najczęściej tylko członkowie rodziny”.  

Jak wynika z raportu, dane dotyczące skali zjawiska przemocy na terenie gminy Jaraczewo wskazują (nie różniąc się od krajowych statystyk), że znaczącą częścią osób doznających przemocy są kobiety oraz dzieci, natomiast w większości przypadków podjęcia działań w ramach procedury Niebieskiej Karty, osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, są mężczyźni.

W roku 2025 mężczyźni stanowili 100% osób podejrzanych o stosowanie przemocy, prawie wszyscy znajdowali się pod wpływem alkoholu. W przypadku odnotowania, że problemem towarzyszącym stosowaniu przemocy wobec najbliższych jest problem alkoholowy, kontaktowano się z członkami Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Jaraczewie, celem zachowania przez sprawcę abstynencji i zachęcania do walki z nałogiem poprzez podjęcie leczenia.  

Co wynika z raportów przygotowanych przy okazji opracowywania programu na lata 2026-2030 w gminie Jaraczewo?  

Liczba interwencji domowych na terenie gminy Jaraczewo dotyczących przemocy z wszczęciem procedury Niebieskiej Karty ,,NK’’ w latach 2023 - 2025 (dane: KPP w Jarocinie) 

Liczba Niebieskich Kart w latach 2023 – 2025 (dane: GOPS w Jaraczewie i Zespół Interdyscyplinarny w Jaraczewie)

Działania funkcjonariuszy policji w gminie Jaraczewo w latach 2023-2025 (dane: KPP w Jarocinie) 

W gminie Jaraczewo bezpieczeństwo i porządek zapewniają funkcjonariusze Posterunku Policji w Jaraczewie. Ile działań podejmowali w latach 2023-2025?

W omawianym okresie łączna liczba odnotowanych przypadków, w tym przestępstw, zatrzymań i interwencji, ulegała niewielkim wahaniom – w 2023 roku – 145, w 2024 roku – 151, natomiast w roku 2025 - 86.  

Z danych Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Jaraczewie wynika, że w 2025 roku złożono 2 wnioski o przymusowe leczenie.  

Z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jaraczewie w 2025 roku skorzystało 95 rodzin (w tym z zasiłków okresowych - 39 rodzin, z zasiłków celowych - 69 rodzin). Rodziny korzystają także z pomocy w ramach Programu Rządowego ,,Posiłek w szkole i w domu”.  

Członkowie grup diagnostyczno-pomocowych na 35 posiedzeniach objęli pomocą 48 osób dotkniętych w rodzinie przemocą (w tym dotkniętych w rodzinie przemocą 22 dzieci, 20 kobiet i 6 mężczyzn). W trakcie rozmowy z ofiarą i sprawcą przemocy informowali o miejscach, gdzie dostępna jest terapia oraz gdzie można uzyskać wsparcie w innym zakresie.

W 2025 r. zakończono procedurę Niebieskiej Karty w 11 przypadkach (z roku 2025 i lat ubiegłych) z powodu ustania przemocy w rodzinie oraz zrealizowanie indywidualnego planu pomocy.  

Co należy zrobić, by przeciwdziałać przemocy domowej?  

„skala zjawiska przemocy w rodzinie w gminie Jaraczewo nie jest duża, niemniej jednak zaleca się działania profilaktyczne w szerokim znaczeniu. Dotarcie z informacją do jak najszerszej grupy odbiorców, pokazanie, że można uwolnić się od przemocy. Adresatami podejmowania działań powinny być rodziny w których dzieci są zaniedbywane, w których występują konflikty. W związku z powyższym niezbędna jest szeroko rozumiana praca socjalna oraz zadania realizowane przez Zespół Interdyscyplinarny w Jaraczewie”.

Co zaleca się w Programie, aby zwiększyć skuteczności oddziaływań wobec osób stosujących, a także podejrzanych o przemoc domową?

• motywowanie i kierowanie osób stosujących przemoc do udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych lub psychologiczno- terapeutycznych,
• prowadzenie rozmów z osobami nadużywającymi alkoholu i stosującymi przemoc domową,
• informowanie o konsekwencjach stosowania przemocy domowej, o możliwościach podjęcia leczenia lub terapii dla osób stosujących przemoc domową,
• kierowanie wniosków do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w sprawie zastosowania obowiązku podjęcia leczenia odwykowego w związku z nadużywaniem alkoholu,
• wypracowanie standardów monitoringu po zamknięciu procedury Niebieskie Karty (art. 9h ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej).  

Jesteś ofiarą przemocy? Sprawdź, gdzie znajdziesz pomoc  

Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie  

• „Niebieska Linia” tel. 800 12 00 02 (linia całodobowa i bezpłatna) - w poniedziałki w godz. 18.00-22.00, można rozmawiać z konsultantem w języku angielskim, a we wtorki w godz. 18.00-22.00 - w języku rosyjskim.
• dyżur prawny tel. (22) 666 28 50 (linia płatna, czynna w poniedziałek i wtorek w godzinach 17.00-21.00) oraz tel. 800 12 00 02 (linia bezpłatna, czynna w środę w godzinach 18.00-22.00).
• poradnia e-mailowa: niebieskalinia@niebieskalinia.info, członkowie rodzin z problemem przemocy i problemem alkoholowym mogą skonsultować się także przez SKYPE: pogotowie.niebieska.linia ze specjalistą z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie - konsultanci posługują się językiem migowym.
• Ogólnokrajowa Linia Pomocy Pokrzywdzonym - +48 222 309 900 przez całą dobę można anonimowo uzyskać informacje o możliwości uzyskania pomocy, szybką poradę psychologiczną i prawną, a także umówić się na spotkanie ze specjalistami w dowolnym miejscu na terenie Polski. Możliwe są konsultacje w językach obcych oraz w języku migowym.
• Policyjny telefon zaufania dla osób doznających przemocy domowej nr 800 120 226 (linia bezpłatna przy połączeniu z telefonów stacjonarnych, czynna codziennie w godzinach od 9.30 do 15.30, od godz. 15.30 do 9.30 włączony jest automat).