Budowa kolana a jego podatność na urazy
Staw kolanowy składa się z kości udowej, piszczelowej, rzepki, łąkotek oraz licznych więzadeł. Taka konstrukcja pozwala na szeroki zakres ruchu, ale jednocześnie zwiększa ryzyko przeciążenia i uszkodzeń mechanicznych. Wystarczy nagły skręt, upadek czy uderzenie, aby doszło do poważnej w skutkach kontuzji. W grupie zwiększonego ryzyka znajdują się sportowcy i pracownicy fizyczni, a także osoby, które prowadzą siedzący tryb życia – brak ruchu osłabia mięśnie stabilizujące staw. Niemniej, warto pamiętać, że uraz kolana może przydarzyć się każdemu z nas, np. w wyniku niefortunnego upadku.
Jakie są najczęstsze urazy kolana?
-
Uszkodzenie więzadeł krzyżowych – szczególnie więzadła krzyżowego przedniego (ACL), które odpowiada za stabilność kolana. Do urazu dochodzi zwykle podczas nagłego zatrzymania lub zmiany kierunku biegu. Objawia się bólem, obrzękiem i uczuciem tzw. uciekającego kolana.
-
Uszkodzenie łąkotki – chrząstki działającej jak amortyzator. Pęknięcie łąkotki powoduje ból, blokowanie ruchu i charakterystyczne „trzaski” w stawie.
-
Skręcenie kolana – częsty uraz w sportach kontaktowych. Prowadzi do naciągnięcia lub naderwania więzadeł pobocznych.
-
Zwichnięcie rzepki – bolesne przesunięcie rzepki na bok, często nawracające u osób z predyspozycjami anatomicznymi.
-
Złamania w obrębie kolana – wymagają szybkiej diagnostyki i stabilizacji.
-
Przeciążenia i choroby zwyrodnieniowe – związane z wiekiem, nadwagą lub intensywną aktywnością fizyczną. Powodują ból, sztywność i ograniczenie ruchu.
Kiedy udać się z kolanem do ortopedy?
Nie każdy ból kolana oznacza poważny uraz, jednak istnieją objawy, których nie wolno bagatelizować. Konsultacja z lekarzem jest konieczna, gdy:
-
ból utrzymuje się dłużej niż kilka dni, mimo odpoczynku i stosowania domowych metod,
-
pojawia się silny obrzęk, zaczerwienienie lub uczucie ciepła w okolicy kolana,
-
kolano „ucieka” lub blokuje się w trakcie ruchu,
-
doszło do urazu sportowego lub wypadku, po którym staw nie odzyskał pełnej sprawności,
-
występują nawracające kontuzje.
W tym przypadku odpowiednim specjalistą będzie ortopeda kolano, który specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu problemów związanych bezpośrednio ze stawem kolanowym. Im szybciej skorzystamy z pomocy, tym większa szansa na skuteczne leczenie i uniknięcie powikłań.
Urazy kolana – diagnostyka i możliwe metody leczenia
Ortopeda, aby prawidłowo rozpoznać uraz kolana, zleca na początku wykonanie odpowiednich badań obrazowych: RTG, USG czy rezonansu magnetycznego. Badania te pokazują stopień uszkodzenia stawu i pozwalają dobrać najskuteczniejszą metodę leczenia. Postępowanie medyczne może obejmować:
-
odpoczynek, zimne okłady i farmakoterapię przeciwzapalną,
-
unieruchomienie stawu (orteza, opatrunek gipsowy),
-
rehabilitację i ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące,
-
iniekcje z osocza bogatopłytkowego (PRP) lub kwasu hialuronowego,
-
zabiegi artroskopowe, które pozwalają w mało inwazyjny sposób naprawić uszkodzone struktury,
-
w poważniejszych przypadkach – rekonstrukcję więzadeł czy endoprotezoplastykę stawu.
Profilaktyka – jak dbać o kolana, by unikać urazów?
-
Aby zminimalizować ryzyko urazów, należy przede wszystkim zadbać o odpowiednią aktywność fizyczną – w tym regularnie wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie ud i pośladków, które stabilizują kolano.
-
Po drugie, warto uważać na dietę i unikać nadwagi, ponieważ każdy dodatkowy kilogram to większe obciążenie dla stawu.
-
Ogromne znaczenie ma również rozgrzewka przed treningiem oraz prawidłowa technika wykonywania ćwiczeń.
